Start    
Kontakt    
Strona Studenckiego Koła Naukowego Geografów Uniwersytetu Śląskiego

Sprawozdanie z obozu naukowego w Chorwacji

Chorwacja położona jest na pograniczu Półwyspu Bałkańskiego, Kotliny Panońskiej i Alp Wschodnich, między 42 23'N a 46 33'N, 13 30'E a 19 27'E. Zachodnia jej część tworzy Wybrzeże Dalmatyńskie, na północny wschód graniczy z Węgrami, na wschodzie z Jugosławią ( Serbia, Wojwodina), na południu i wschodzie z Bośnią i Hercegowiną, zaś na południu znowu z Jugosławią ( Czarnogóra). Część terytorium Chorwacji wraz z miastem Dubrownik oddzielona jest od reszty kraju pasem terenu o szerokości 19 km dającym dostęp do Morza Adriatyckiego Bośni i Hercegowinie.

Obszar Chorwacji obejmuje część Kotliny Panońskiej ( zwanej Slawonią) na północy i północnym - wschodzie kraju oraz obszar Gór Dynarskich na zachodzie i południu ( najwyższy szczyt Troglav 1913 m npm). Kotlina Panońska wypełniona jest mezozoicznymi osadami morskimi i jeziornymi oraz urozmaicona górami zrębowymi zbudowanymi ze skał krystalicznych. Góry Dynarskie zbudowane są z wapieni i dolomitów a ich zewnętrzna część stanowi Wybrzeże Dalmatyńskie. Trzonem Gór Dynarskich jest tzn. kras dynarski, gdzie występują zjawiska krasowe. Do Chorwacji należy 718 większych wysp (z czego 66 jest zasiedlonych). Trasa naszej wędrówki ułożona była w taki sposób aby zapoznać się z najciekawszymi elementami krajobrazu Chorwacji.

Pierwszym przystankiem był Park Narodowy Plitwickie Jeziora. Jeziora Plitwickie położone są przy trasie Zagrzeb - Split niedaleko wioski Plitwićki Ljeskovac. Jeziora Plitwickie biorą swój początek z dwóch rzeczek Czarnej i Białej, które łączą się tworząc na wysokości 638 m npm Jezioro Prośćanskie. Jest to pierwsze z 16 jezior Którego wody spływają kaskadami do coraz niżej tarasowo położonych jezior, aby po pokonaniu 156 m różnicy poziomów wpłynąć do koryta rzeki Korany. System jezior tworzy głęboki kanion porośnięty prastarym lasem pomiędzy górami Malo Kapela i Pljeśivica. Są to wzgórza krasowe, krajobraz jest smutny i dziki, zwietrzałe wapienne bloki piętrzą się nagimi szczytami. Woda zapada w głąb zwietrzałego masywu, tam gdzie wypływa na powierzchnię spada w dół potężnymi kaskadami. Jeziora tworzą ośmiokilometrowy łańcuch ciągnący się z południa na północ połączonymi ze sobą licznymi kaskadami i wodospadami.

Jeziora Plitwickie dzielą się na dwie grupy: większe tzw. Górne i mniejsze tzw. Dolne. Wody jezior górnych maja ciemnoszafirową barwę, na mchach i porostach widnieją naloty wapienne, tworząc niespotykane formy. Górne jeziora utworzyła rzeka wypełniająca zagłębienia wśród szczytów górskich; twarda opoka dolomitów, z jakich te góry są zbudowane tworzy warstwę nieprzepuszczalną, na której ukształtowała się misa jeziorna, a wapienne składniki osiadając na dnie i krawędziach jezior utworzyły progi przez które strumień kaskadami i wodospadami spływa do niżej położonych basenów. Proces osadzania wapieni trwa w dalszym ciągu co powoduje ciągłe zmiany kształtu wodospadów. Jeziora mają barwę jasno szmaragdową, ich misa powstała w wyniku zawaleni się stropu podziemnych grot wyżłobionych przez wody spływające z jezior górnych. Jeziora dolne rozlewają się w głębokim kanionie wyżłobionym w nagich, wznoszących się prostopadle w górę skałach. Dna jezior wypełnione są roślinami na których wytrącił się węglan wapnia.

Kontynuując naszą wyprawę na południe Chorwacji pokonujemy wzniesienia Gór Dynarskich. Góry Dynarskie tworzą pas zbudowany z mezozoicznych wapieni. Na wapiennych płaskowyżach i na wysokich górskich stoliwach rozwijają się zjawiska krasowe. Rozwój tych zjawisk uwarunkowany jest wielką masą wapieni i silnym spękaniem skał. Na płaskowyżach znajduje się bogactwo lejów krasowych. W niektórych miejscach rozwój krasu postąpił tak daleko, że cała masa wapieni została poddana procesowi krasowego niszczenia aż do poziomu wód gruntowych. Powstały na tym miejscu polia krasowe. Największe z nich mają powierzchnię kilkuset a nawet ponad 1000 km.

W północnej części regionu przeważają rozległe krasowe płaskowyże np. płaskowyż Kapela. Od strony Adriatyku obrzeżony jest on krawędziowym pasmem górskim Welebitu. Południowa część regionu ma charakter górski.

W okolicach miejscowości Brela wyjeżdżamy na wybrzeże Morza Adriatyckiego, wzdłuż którego równolegle ciągnie się zewnętrzny pas Gór Dynarskich. Ze względu na różną odporność skał tworzących to pasmo wytworzyła się rusztowa rzeźba gór. W ten teren trangresowało morze. Zajęło ono przede wszystkim podłużne subsekwentne obniżenia wytwarzając równoległe do wybrzeża cieśniny ( kanały ) a oddzielające podłużne grzbiety górskie, które wyłaniają się z morza w postaci długich wysp przybrzeżnych. Oprócz długich kanałów obserwuje się na wybrzeżu liczne drobne zatoki, podobne do riasowych, ale znacznie krótsze ze względu na duże spadki dolin wchodzących do morza. W niektórych miejscach morze wdarło się tak głęboko w ląd, że przekroczyło nadbrzeżne grzbiety górskie tworząc zatoki otoczone stromymi , górzystymi brzegami, silnie rozczłonkowanymi.

Podążając wzdłuż wybrzeża Adriatyku dotarliśmy do Dubrownika, był to najbardziej na południe wysunięty punkt naszej podróży. Z Dubrownika popłynęliśmy na Lokrum, jedną z wysepek Elfackich ( Jelenie). Jest to skalista wyspa z fragmentami wybrzeża klifowego, z martwym morzem połączonym wąskim przesmykiem z Adriatykiem oraz Parkiem Narodowym. Z Dubrownika kierowaliśmy się na północ, podążając do Splitu. Kolejnym etapem podróży było zwiedzenie Parku Narodowego KRKA. Obejmuje on dolny bieg rzeki Krka, od miejscowości Trośenj i Nećven aż po jej ujście do morza. Rzeka Krka jest rzeką górska. Bierze początek w Górach Dynarskich, żłobi kanion wśród wysokich skał, spada kaskadami po wysokich progach. W jeziorach występują wytrącenia powierzchniach glonów i porostów wapienne osady.

W parku Krka podążaliśmy do Narodowego Parku Paklenica. Jest to 10 km kanion utworzony przez rzekę Vielka Paklenica. Wapienne i dolomitowe ściany kanionu sięgające do 700 m wysokości. Występują tam liczne formy krasu zewnętrznego: lejki, żłobki, ospa krasowa, oraz jaskinia Manita Pećina, która jest udostępniona do zwiedzania niestety tylko w sezonie.

Z Paklenicy skierowaliśmy się na Słoweński Kras w celu obejrzenia jednej z najpiękniejszych jaskiń świata Postojńska Jama. Jest to jedna z największych jaskiń na świecie licząca dwa miliony lat, stanowi on cały system grot, sal, korytarzy o łącznej długości 27 km. Wyżłobiła to wszystko Pivka, wpadająca do podziemnego tunelu niedaleko wejścia do jaskini. Rzeka ta płynie dalej głębokim, podziemnym korytarzem, żłobiąc po drodze całe serie grot i wypływa na powierzchnię już jako rzeka Unica. W jaskini znajdują się bardzo liczne formy krasu podziemnego: stalaktyty, stalagmity, stalagnaty, draperie, makarony, kolumny, jeziorka martwicowe, pizolity i inne. Występuje tutaj stanowisko Ludzkiej Rybki (proteus anguinus). Jest to ślepy płaz o skórze podobnej do ludzkiej.

Wyjazd nie tylko przybliżył nam zjawiska krasowe (formy, których nie można spotkać w Polsce), mogliśmy również zapoznać się z kulturą, tradycjami, przyrodą Chorwacji. Podziwialiśmy piękne miasta, krajobrazy, poznawaliśmy ludzi, którzy w bardzo przyjazny sposób traktują Polaków. Mniej przyjemne widoki to jeszcze istniejące budynki ze śladami bombardowań, wymarłe wioski, jednak pomimo tych nieprzyjemnych widoków Chorwacja jest krajem wartym polecenia wszystkim tym, którzy cenią sobie piękno krajobrazu, piękną pogodę i szum ciepłego, czystego morza.

Grzegorz Patacz, Agnieszka Rakowska, Olga Wiczyńska

Strona Główna |  Statut |  Historia |  Zarząd |  Działalność |  Galeria |  Linki |  Kontakt

Copyright © SKNG UŚ

Licznik odwiedzin: